Bouw voort op de identiteit van de plek

We weten het natuurlijk allemaal. Bij woonwensen draait het niet alleen om de woning maar zeker ook om de plek. De woonomgeving bepaalt in grote mate het woongeluk. Zo kunnen aanwezigheid van voorzieningen als scholen, winkels, groen of water een belangrijke rol spelen. Maar daarnaast is er ook een minder grijpbare of zichtbare factor die bijdraagt aan het woongeluk. Die van de identiteit van de plek.

Het ‘P-effect’

Het gaat dan om het gevoel dat een plek oproept, het ‘P-effect’of of ‘wat plekken met ons doen’, zoals hoogleraar Gert-Jan Hospers het omschrijft in zijn boek ‘Geografie van gevoel’. De identiteit van een plek wordt bepaald door mensen die er hun sporen hebben achtergelaten en verhalen hebben doorverteld. En dat verhaal is nooit af. Als stadsmakers van de toekomst kijken wij vooruit en maken nieuwe plannen voor een gebied. Wij houden ons vooral bezig met ‘de agenda van de plek’. Toch is het daarbij waardevol om soms iets langer stil te staan bij de kracht of waarde die een plek door zijn geschiedenis al in huis heeft. Het voortbouwen op die waarde maakt nieuwe woon- en leefomgevingen prettig en duurzaam. Het gedeelde verhaal draagt bovendien bij aan sociale samenhang. Een plek waarmee mensen zich verbonden voelen en zich kunnen identificeren geeft meerwaarde en betekenis. Het maakt van een plek een thuis.

Benutten van de identiteit

Het benutten van de identiteit van de plek en voortbouwen op dat unieke karakter gebeurt gelukkig al vaak. Een mooi voorbeeld is Meyster’s Buiten langs het Merwedekanaal in Utrecht. Om de hoek van mijn eigen huis. Op de plek waar tot begin van deze eeuw werd gewerkt in de Cereolfabriek, verrees de afgelopen jaren een fraaie en prettige woonomgeving. De architectuur van de nieuwbouwwoningen met sheddaken en de silovormige woontoren refereren aan de fabriekscomplexen die er stonden. De monumentale Cereolfabriek is behouden en vormt als ontmoetingsplek het bruisende middelpunt van de gebouwen. Maar naast deze verschijningsvorm doet bovenal het verhaal van de plek zijn werk. Achter de oude muren worden bij ‘cultuurfabriek’ ‘Het Wilde Westen’ de verhalen van vroeger verteld en nieuwe verhalen gemaakt. Waar ooit arbeiders zwoegden en schaftten, wordt bij restaurant Buurten in de Fabriek nu geluncht en gewerkt achter laptops.

Zo heeft iedere plek zijn geschiedenis. Soms heel zichtbaar en herkenbaar, en soms ook verborgen in diepere, maar vaak verrassende lagen. Een mooie uitdaging voor ontwikkelaars om die identiteit naar boven te halen en het ‘verhaal van de plek’ te koppelen aan de ‘agenda van de plek’, het maken van prettige woonomgevingen voor de toekomst.

Paul Splinter

 

Deze blog verscheen 14 september op de website van Blauwhoed