Themamiddag Erfgoed als drager van de Omgevingsvisie Flevoland

Op dinsdag 15 mei organiseerde Steunpunt archeologie en monumenten Flevoland in samenwerking met de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed een interactieve informatiebijeenkomst met als onderwerp erfgoed en de Omgevinsgwet. Met Boudewijn Goudswaard als dagvoorzitter konden The Missing Link en WeZijnOm  een bijdrage leveren aan deze bijzondere bijeenkomst.

De bijeenkomst, onderdeel van een serie voor alle 12 provincies geïnitieerd door het RCE, werd gehouden in de Commandeurskamer van de historische Batavia Werf. Aanwezig waren Flevolandse medewerkers cultuurhistorie, erfgoed, monumenten, archeologie en Ruimtelijke Ordening bij gemeenten, provincie en het rijk. De bijeenkomst zoomde in op erfgoed als drager van de omgevingsvisie, op erfgoed als onderdeel van de kernkwaliteiten van een gemeente en op de omgeving van het monument. Er kwamen vragen aanbod als; waarom erfgoed meenemen in de omgevingsvisie en hoe krijg je dat voor elkaar?

Het programma bestond afwisselend uit inhoudelijke voordrachten en werktafels. Gerda de Bruijn van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gaf inzicht in het kader van de Omgevingswet. Zemira Rexha Marošlić van de gemeente Noordoostpolder liet zien hoe het DNA (identiteit) van een gebied een bouwsteen voor de toekomst

 

kan zijn. Door het verhaal van het verleden als uitgangspunt te nemen voor toekomstige ambities kan in de omgevingsvisie een helder, integraal en aansprekend verhaal worden verteld. Cultureel erfgoed maakt op zich onderdeel uit van de omgevingsvisie, maar kan hierbij een bredere, drijvende kracht zijn. Het verhaal van het verleden en de fysieke overblijfselen hiervan – monumentale bebouwing, cultuurlandschap en archeologie – vormen immers het DNA van een gemeente. Zodoende speelt het een grote rol in het dagelijkse leven en de identiteit van de mensen die er wonen.

Erfgoed in ruimtelijke opgaven

Het integrale karakter van de omgevingsvisie biedt kansen om vanuit het cultureel erfgoed opgaven uit andere sectoren met elkaar te verbinden. Erfgoed is dan niet louter een aparte opgave, maar wordt beschouwd als identiteitsdrager van een heel gebied. Zo kunnen historische structuren of elementen als vertrekpunt voor grote ruimtelijke opgaven dienen. Denk hierbij aan vraagstukken op het gebied van leefbaarheid, energietransitie of waterveiligheid. Daarbij draagt de historische gelaagdheid bij aan de aantrekkelijkheid van het landschap; en een aantrekkelijke gemeente waar het goed toeven is, trekt mensen en bedrijven aan.

De deelnemers gingen aan het eind van de dag naar huis met een Now How Wow lijst. Onder Now vallen concrete acties die meteen in gang kunnen worden gezet. Bij Wow horen werkzaamheden die meer tijd kosten en meer samenwerking vereisen. Wow projecten leiden over een langere periode tot het vervullen van mogelijkheden en wensen.

Dit was de eerste in een reeks van bijeenkomsten om elkaar te helpen met de komende Omgevingswet in Flevoland. Van de middag is een mooi getekend verslag gemaakt. Op deze manier worden de uitkomsten een levendige en aanspre

 

kende manier inzichtelijk gemaakt.

Live archeologie: open dag in RijswijkBuiten

Woensdag 9 mei werd het archeologisch opgravingsterrein in de wijk RijswijkBuiten opengesteld voor publiek. In de afgelopen maanden zijn daar de resten van verschillende grote gebouwen opgegraven. Eén daarvan is klooster Sion, een belangrijk religieus centrum in de regio uit de 15e en 16e eeuw. Archeologen legden daar de funderingen, enkele graven, en beer- en waterputten van bloot. Nadat het klooster gesloopt is, werd het terrein gekocht door de familie van Hogendorp, die er een buitenplaats met prachtige tuinen liet aanleggen. Vanaf de 19e eeuw is het gebied vervolgens gebruikt voor de tuinbouw, waar ook nog enkele resten van te vinden zijn.

The Missing Link organiseerde samen met ADC Archeoprojecten en de gemeente Rijswijk rondleidingen over het terrein. Die begonnen met een hapje en een drankje voor de bezoekers, gevolgd door een inleiding in de geschiedenis van het klooster en de buitenplaats door gemeente-archeoloog Hans Koot. Bij de wandeling over het terrein werden vervolgens beerputten, een vijver en een oud tuinhuis aangedaan. Ook waren er nog twee grote vlakken waar onverwacht stenen funderingen en houten beschoeiingen gevonden werden. Verder onderzoek zal moeten uitwijzen waar die voor hebben gediend.

Archeologen waren ondertussen zelfs nog bezig met opgraven. Bezoekers konden daarom rechtstreeks getuige zijn van de blootlegging van een afvoerput uit de vijver, en even verderop van de opgraving van een klein haventje of kade. Ook konden de kinderen zelf een dagje archeoloog zijn. In de speciaal voor hen aangelegde zandbak waren vondsten verstopt die zij konden opgraven en zelfs mee naar huis nemen. Het enthousiasme van de archeologen, het ondersteunend personeel en de omvangrijke groep bezoekers hebben deze open dag een groot succes gemaakt.

bekijk hier beelden van de open dag: https://www.ad.nl/video/production/opgraving-middeleeuws-klooster-in-rijswijk~vp36773 

 

 

TML geeft werksessie op Dag van de Projectontwikkeling

Onze adviseurs Paul Splinter en Thessa fonds geven op 17 mei samen met Rosalie de Boer (ontwikkelingsmanager BPD) en Tom Hoekveld (Manager Onderhoud en Projectmanagement Havensteder) een werksessie op de Dag van de Projectontwikkeling. In deze werksessie ga je als gebiedsontwikkelaar uitvinden hoe je recente inzichten kunt benutten en praktisch toepasbaar kunt maken.

Uit het onderzoek “Thuis in mijn stad” (i.o.v. BPD m.m.v. Staedion en Haag Wonen) in Den Haag en Rotterdam blijkt dat niet de stenen, maar juist zachtere waarden zoals diversiteit, sociale cohesie en identiteit, bepalend zijn voor het geluk van stedelingen. Dat inzicht betrekken bij het dagelijkse werk vergt een andere houding. Tijdens deze sessie delen betrokken partijen hun ervaringen met de toepassing daarvan bij gebiedsontwikkeling.

Ook het verhaal van de plek kan een bijdrage leveren aan de manier waarop een gebied een nieuwe toekomst wordt gegeven. Steeds vaker wordt bij de conceptuele fase van gebiedsontwikkeling teruggegrepen naar de identiteit van de plek en de binding die bewoners daarmee hebben of hadden. Dat verhaal wordt vaak als een van de vertrekpunten genomen voor de nieuwe ontwikkelvisie.  The Missing Link heeft hiermee veel praktische ervaring, die tijdens deze sessie wordt gedeeld.

In deze werksessie ga je vanuit de verschillende perspectieven heel praktisch met elkaar aan de slag om te onderzoeken wat vruchtbare werkwijzen en aanpakken bij gebiedsontwikkeling kunnen zijn, zonder de businesscase en de benodigde aantallen en het noodzakelijke tempo uit het oog te verliezen.

Download het onderzoek ‘Thuis in mijn stad’

Aanmelden kan hier

Romeinse forten in Zuid-Holland

Romeinse forten in Zuid-Holland

Gids met prachtige reconstructies die je 2000 jaar terugvoert in de Romeinse tijd. Een initiatief van The Missing Link en In Boekvorm Uitgevers

Op 28 april 2018 verschijnt de gids Romeinse forten in Zuid-Holland. Met deze handzame gids reis je bijna 2000 jaar terug in de tijd naar de periode waarin de noordgrens van het Romeinse Rijk dwars door Nederland liep. Langs deze grens – de Limes – en aan de kust bouwden de Romeinen hun forten. Van deze imposante bouwwerken is niets meer te zien maar door archeologisch onderzoek, opgravingen en overleveringen weten we wel hoe deze forten eruit hebben gezien.

Waar stonden deze forten? Hoe zagen ze eruit? Hoe leefden de Romeinse soldaten? In deze gids zijn reconstructies te zien van de zeven forten die in Zuid-Holland aan de Limes en aan de kust stonden. Door middel van transparante layovers kunnen we de situatie van toen en nu vergelijken. En ben je onder de indruk van de kunsten van de Romeinse bouwmeesters? Bedenk dan eens hoe imposant het voor de lokale bevolking 2000 jaar terug moet zijn geweest!

De gids is mede mogelijk gemaakt door de provincie Zuid-Holland (in het kader van het programma  Erfgoedlijn Limes) en de gemeenten Den Haag, Katwijk, Leiden, Alphen aan den Rijn en Bodegraven-Reeuwijk. Daarnaast zijn de plaatselijke historische verenigingen en vele andere deskundigen bij het project betrokken.

De gids Romeinse forten in Zuid-Holland wordt bij de opening van de Romeinse Week in Zwammerdam, op 28 april 2018,  gepresenteerd door Olav Reijers van The Missing Link.

Romeinse forten in Zuid-Holland
Gids met reconstructies van de forten langs de Limes
ISBN 978-90-77989-93-7
In Boekvorm Uitgevers, Assen
Prijs € 12,50

Een uitgave van The Missing Link en In Boekvorm Uitgevers.

Het boek is mede mogelijk gemaakt door de provincie Zuid-Holland en de gemeenten Den-Haag, Katwijk, Leiden, Alphen aan den Rijn en Bodegraven-Reeuwijk.

Voor meer informatie over de gids of de samenstellers kunt u contact opnemen met In Boekvorm Uitgevers,
André Diepgrond: 0592-313976

Op zoek naar de identiteit van de Leiestreek

Maandag  23 en dinsdag  24 april is het startschot gegeven van een project dat The Missing Link uitvoert in opdracht van Westtoer. Na eerdere samenwerking in de regio’s Westhoek en de Kust staat nu de Leiestreek centraal.

Om de identiteit van de Leiestreek te kunnen bepalen en die vervolgens te kunnen koppelen aan de toeristische en recreatieve ambities van de regio, moet je eerst in gesprek gaan met de mensen die in de Leiestreek werken en wonen. Wij wilden horen wat de Leiestreek betekent voor de mensen die sterk bij de regio betrokken zijn. Waar staat de Leiestreek voor, nu en in de toekomst?

In drie sessies in Gent, Kortrijk en Izegem hebben we gebrainstormd over de kernwaarden van de Leiestreek en mogelijke verhaallijnen besproken. De deelnemers gingen aan de slag met kaartjes waar kernwaarden op staan (denk aan ondernemend, verrassend, actief of ontspannend). Welke van deze kernwaarden past het best bij het Leiestreekgevoel? We kunnen alvast verklappen dat ‘creatief en ondernemend’ de meest gekozen kaartjes waren.

Dank aan alle deelnemers, jullie hebben ons veel aanknopingspunten gegeven voor het vervolg van het project.

 

 

Lancering publieksboekje en tentoonstelling ‘Het Brielse Kloosterleven Opgegraven’

Vorige week is in Brielle de tentoonstelling ‘Het Brielse Kloosterleven Opgegraven’ onder grote publieke belangstelling geopend. Als mede-initiatiefnemer en maker van het publieksboekje was The Missing Link hier natuurlijk bij aanwezig.

In het voorjaar van 2016 zijn in de binnenstad van Brielle de resten van twee kloosters opgegraven aan de Burgemeester van Sleenstraat. Het betreft het Catharinaklooster en het Cellebroedersklooster. Met het onderzoek wilde de gemeente het religieuze Brielse erfgoed onderzoeken, documenteren en veiligstellen. ADC ArcheoProjecten en The Missing Link hebben het onderzoek uitgevoerd.

Van het archeologisch onderzoek is een vertaalslag gemaakt voor het publiek: met een subsidie van de provincie Zuid-Holland heeft het Historisch Museum Den Briel in samenwerking met The Missing Link, Ivar Iding, KijkenLuister, het Streekarchief Voorne-Putten, ADC ArcheoProjecten en andere deskundigen, het project Publieksbereik Archeologie vormgegeven. Het bestaat uit de presentatie van de bodemvondsten, twee 3D-films met reconstructies van de bouwgeschiedenis van de twee kloosters, een nieuw educatief programma voor het voortgezet onderwijs en een publiekspublicatie.

De opening van de tentoonstelling vond op 16 maart plaats in het Stedelijk Museum Den Briel. Museumdirecteur Marijke Holtrop verwelkomde de aanwezigen, waaronder burgemeester Rensen en de wethouders Schoon, Borgonjen en Verbeek. Na een wervende speech overhandigde collega Neelson Witte het publieksboekje aan wethouder Wilbert Borgonjen. Het boekje is verkrijgbaar in het museum en wordt natuurlijk verstrekt aan alle nieuwe bewoners!

De stad van de toekomst

BNA initieert de ontwerpstudie ‘Onderzoek naar de Stad van de Toekomst’. In deze studie wordt aan de hand van vijf testlocaties van 1 x 1 km in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven gekeken naar nieuwe manieren van stad maken. Collega Thessa Fonds is betrokken bij een van de teams die Utrecht onder de loep nemen, samen met SVP, OKRA, BPD en experts op o.a. mobiliteit en energie.

Doel van de ontwerpstudie is om richting te kunnen geven aan de toekomstige stedelijke gebiedsontwikkelingen. In de komende maanden worden scenario’s voor 2040 ontwikkeld. De studie ging van start met een verkenning van de plek, het videoverslag daarvan staat hieronder. Meer informatie over het onderzoek: https://www.bna.nl/onderzoeks-project/stad-van-de-toekomst/

 

Van toevalsvondst naar topvondst: TML regelt het voor u

Tijdens de graafwerkzaamheden voor een nieuwbouwproject in het Zeeuwse Bruinisse stuitten bouwvakkers op een wel heel onverwachte vondst: een eeuwenoude menselijke schedel. Het blijkt een klein deel te zijn van een historische begraafplaats die onder de grond verborgen ligt.

Toevalsvondsten: droom van een archeoloog, nachtmerrie van een ontwikkelaar. Hoe bijzonder een onverwachte vondst als deze ook is, het vertraagt helaas het ontwikkelproces en kost tijd en geld. The Missing Link maakt dan ook altijd een goede inschatting voorafgaand aan de geplande werkzaamheden. Hierdoor kan archeologie goed in het proces worden ingepast en komt niemand voor verrassingen te staan. Mocht het in gevallen als deze toch misgaan, kunnen we er ook in een later stadium voor zorgen dat alles snel en effectief wordt opgelost.

Na de eerste melding van deze toevalsvondst gaan de gemeente Schouwen-Duiveland en The Missing Link dan ook direct met de ontwikkelaar in overleg. Besloten wordt om de bouw archeologisch te begeleiden. De aannemer en archeologen werken samen bij het uitgraven van de bouwput. Binnen de afgesproken tijd vinden de archeologen rond de zestig skeletten, afkomstig van begravingen op het kerkhof van de oude kerk van Bruinisse. Deze kerk heeft van de vijftiende tot aan het begin van de negentiende eeuw in het dorp gestaan. Hoe oud de vondsten precies zijn en waar deze mensen ooit aan zijn overleden, weten we nog niet. Door vervolgonderzoek hopen de archeologen hier meer over te weten te komen.

Ondertussen zijn de opgravingen afgerond en gaan de bouwwerkzaamheden weer door. Dankzij een vruchtbare samenwerking tussen de partijen hebben we alles efficiënt opgelost. Niet alleen een goede afloop voor zowel ontwikkelaar als gemeente, maar ook een mooie toevoeging aan de geschiedenis van Bruinisse!

Bekijk hier de video van Omroep Zeeland

https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/104018/Al-twintig-skeletten-opgegraven-in-Bruinisse

Waterschappen en erfgoed

De beoordeling van waterkeringen (2017-2023) en de conditie archeologie.

Waterschappen zijn druk bezig met de beoordeling van de veiligheid van de primaire waterkeringen in ons land. Hiervoor dienen waterschappen alle dijken, sluizen, stuwen etc., te controleren en eventueel aan te passen zodat zelfs bij extreem slechte weersomstandigheden iedereen droge voeten houdt. Dat is heel fijn zult u denken en dat is het ook. De beoordeling is een enorme klus. Waterkeringen zijn bij uitstek verbonden met ruimtelijke ordening en vrijwel alle ruimtelijke condities spelen een rol. Denk aan milieu, infra, kabels en leidingen en veiligheid. Eén van de condities die nog wel eens over het hoofd wordt gezien is cultuurhistorie en archeologie. Dat is gek omdat we al eeuwen bezig zijn met water buiten te houden en erfgoed een integraal aspect van waterbeheer is. Cultuurhistorie en archeologie worden helaas nog vaak als iets lastigs gezien. Dit komt mede doordat archeologie grotendeels op gemeentelijk niveau is geregeld. Waterschappen hebben te maken met een groot aantal verschillende beleidsstukken waarvan de verschillen soms subtiel maar van wezenlijk belang kunnen zijn.

Onlangs hebben wij voor een waterschap in het westen van het land de conditie archeologie in kaart gebracht. Hierbij bleek dat de primaire waterkering vrijwel alle bestaande beleidscategorieën doorkruist. Zo zijn er per gemeente al snel 5 tot 7 verschillende archeologische beleidsmaatregelen van toepassing. Vermenigvuldig dat met het aantal gemeenten per waterschap en u ziet al een aardige tabel voor u. Voeg daar vervolgens de overige cultuurhistorische maatregelen voor cultuurlandschap, monumenten en de provinciale en landelijke regelgeving toe. Deze beleidsstukkenjungle is voor deskundigen een prettige uitdaging maar voor anderen een zeer lastig te overzien geheel.

Gelukkig is er morgen de Themabijeenkomst Waterbeheer en Erfgoed, georganiseerd door De Unie van Waterschappen, SIKB en ERM. Deze bijeenkomst gaat over de verbinding tussen waterbeheer en erfgoed. Als u nog vragen heeft over de conditie archeologie en waterkeringen spreek ons dan gerust aan.

Het magazine TML focus is uit!