De Drentse Zaak

Vertel het verhaal van je plek

“History sells” zo houdt Olav Reijers ondernemers voor tijdens een bijeenkomst van De Drentse Zaak. “Elke plek heeft een verhaal. De plek waar je zit heeft een eigen identiteit, gevormd door de vorige gebruikers en bewoners. Vertel dit verhaal met een link naar je bedrijf en doe er je voordeel mee.”

Op de website van het Drenthe Journaal is een kort bericht geplaatst over de rondwandeling.

projectmanagement

Management in provinciale projecten

Voor projectleiders van de provincie Zuid-Holland hebben wij een cursus projectmanagement van archeologie en erfgoed verzorgd. Op verzoek van de Stichting Postacademisch Onderwijs Delft heeft Boudewijn Goudswaard een cursus gegeven aan ambtenaren van de directie ruimte en mobiliteit die in hun ruimtelijke en infra-projecten te maken hebben met archeologie en erfgoed.

Doelstelling van de cursus was om de projectmanagers en -leiders concrete instrumenten te geven om op een effectieve en efficiënte wijze om te kunnen gaan met archeologie en erfgoed als ruimtelijke conditie in hun project.

In de cursus is aandacht gegeven aan:

  • de wet- en regelgeving en de beschikbare beleidsruimte om het gewenste eindresultaat (scope) te bepalen
  • een handige fasering van het werk en de inpassing in de andere werkzaamheden
  • de beheersing van de aspecten tijd, geld, organisatie, kwaliteit en informatie
  • authentieke gebiedsidentiteit op basis van erfgoed voor een succesvolle ontwikkeling

De cursusdagen bestonden uit een interactief college, gelardeerd met praktijkvoorbeelden en een werkopdracht op basis van een eigen projectvoorbeeld. De cursisten hebben de cursus beoordeeld met een gemiddelde van een 8,5.

vlaanderen

Start voor Park Bulskamperveld in Vlaanderen

Op donderdag 28 augustus 2014, een prachtige dag in de Vlaamse “Indian Summer”  was het zover; de aftrap van het project ontwikkelingsvisie erfgoed voor het landschapspark Bulskampveld nabij Brugge. De dag begon met een schitterende gebiedsverkenning per fiets met onze alwetende gids Frank Debeil van VLM, gevolgd door een presentatie op het kasteel Bulskampveld over de gekozen aanpak van The Missing Link.

Het landschapspark Bulskampveld is een gebied van ruim 9000 hectare dat zich uitstrekt over vijf gemeenten, namelijk Beernem, Oostkamp, Ruiselede, Wingene en Aalter. Het is het meest bosrijke gebied van West-Vlaanderen, vol met boeiende landschappen en verhalen. Verhalen over zendmasten voor de communicatie met Afrika, ontginningen van heidelandschap, mooie natuur en  de eerste wereldoorlog. Schitterende kastelen voor de gegoede burgerij uit Brugge en Gent, maar ook archeologie uit de Bronstijd, opvoedingsinstellingen voor moeilijke jeugd, alles gevat in een  landschap van miljoenen jaren oud.

De provincie West Vlaanderen wil het rijke verleden van het Landschapspark Bulskampveld graag vertalen in een echte en begrijpelijke culturele identiteit, die je zou kunnen gebruiken bij een verdere ontwikkeling van het park. Het park moet daarmee nog mooier, samenhangender en spannender worden. Uiteindelijk wordt het landschapspark toeristisch-recreatief beter op de kaart gezet en worden mensen uit het ‘verre’ Brugge en Gent ook aangemoedigd om een bezoekje te brengen. Dat moet uiteindelijk mogelijk meer bezoekers opleveren op die langer blijven, meer genieten en zo mogelijk ook meer besteden. De Provincie West-Vlaanderen neemt het voortouw in dit traject. Als The Missing Link hebben we het geluk deze opdracht te mogen uitvoeren. Hiervoor hebben we gezocht naar betrouwbare en creatieve partners. Samen met Pronk Studio (vormgeving), UPlab (ruimte), Tribes@work (marketing) uit Nederland en met Coen Bovee (scenograaf) en ArcheBo (erfgoedadvies) uit België zullen we de klus klaren.

In de afgelopen jaren hebben we steeds meer van deze opdrachten uitgevoerd. Opdrachten die passen bij onze visie: er is heel veel erfgoed, maar laten we er eens iets mee gaan doen voor anderen dan alleen specialisten. Gebruik het en zet het in voor een mooiere ruimte, een betere economie of meer sociale cohesie! Maak het zichtbaar, beleefbaar, deelbaar en laat mensen participeren in je werk.

In het project Landschapspark Bulskampveld moeten we het erfgoed eerst begrijpelijk en behapbaar maken voor de project- en initiatiefgroep cq. de bezoeker. We brengen de monumenten, landschappen, geschiedenis, verhalen en de archeologie in kaart en koppelen die met de ruimtelijke opgave en de branding van het gebied. Daaruit ontstaan verhaallijnen. Een verhaallijn is geen verhaal, maar verbindt het verhaal van de plek met de toekomstige agenda van de plek.  Als we dit klaar hebben volgt de ontwikkelingsvisie erfgoed, waarin de identiteit van het gebied centraal staat. Omdat je in rapporten niet kunt fietsen of wonen maken we tenslotte ook concrete projectvoorstellen voor het gebied. Wat zou je waar kunnen vertellen? De verhaallijnen moeten zowel op echte (fysieke) plekken in het park te beleven zijn als op een digitale of virtuele manier bijvoorbeeld met je smartphone.

Aan het einde van 2014 moeten de verhaallijnen klaar zijn. Voor de zomer van 2015 liggen er een aantal concrete projectvoorstellen voor het gebied. Een mooie en uitdagende klus. Niet alleen voor ons; ook voor de betrokkenen die participeren in het creëren van een toekomst voor het erfgoed.

dieversluis

Bezoekerscentrum voor Dieverbrug

Halverwege de Drentse Hoofdvaart ligt in het dorpje Dieverbrug het prachtige historische complex Dieversluis. Het is niet alleen bijzonder vanwege zijn oude sluis, opzichterwoning en bijgebouwen maar ook vanwege de gunstige ligging tussen de dorpen Diever en Dwingeloo, met de Nationale Parken Het Drents-Friese Wold en Dwingelderveld in de nabijheid.

De provincie Drenthe stimuleert de toeristische ontwikkeling van deze plek met de aanleg van een nieuwe passantenhaven voor de pleziervaart en een bezoekerscentrum. De provincie heeft The Missing Link gevraagd de inrichting van het bezoekerscentrum te verzorgen. Samen met ontwerpbureau Pronk Studio uit Rotterdam heeft The Missing Link een plan gemaakt om zowel de geschiedenis, natuur, toeristische mogelijkheden als de waterstaatkundige betekenis van het gebied te verbeelden voor een breed publiek. Zo komt er een audiovisuele maquette die de ontwikkeling van de Drentse Hoofdvaart toont en de nog steeds cruciale functie van dit kanaal voor het waterbeheer. Ook is er veel aandacht voor de mensen die aan het water wonen en werken zoals schippers en brugwachters.
Naar verwachting wordt het nieuwe centrum april 2015 geopend, voor het nieuwe vaarseizoen, onder de naam De Schotbalkenloods.

Duik naar het verleden

Deze week heeft The Missing Link samen met Rijkswaterstaat, Periplus Archeomare en Aquatech onderzoek gedaan naar de resten van een schip in het Zwarte Water bij Hasselt. Wij hebben onze kennis van maritieme en onderwaterarcheologie ingezet.

In augustus vorig jaar speurde Rijkswaterstaat de rivierbodem af met een zogenaamd “side scan sonar” apparaat op zoek naar het wrak van een gezonken pleziervaartuig. Met de sonar leken de wrakdelen snel gevonden, dus werden duikers naar beneden gestuurd. Die haalden enkele stukken hout naar boven voor inspectie. Toen bleek tot ieders verassing dat dit geen resten waren van het vermiste pleziervaartuig, maar zware houten scheepsonderdelen van een veel ouder scheepswrak.

Uit de vorm van de scheepsdelen bleek direct het belang van de vondst. Het was dus nodig om preciezer te kunnen bepalen hoe oud het hout van dit scheepswrak was. Daarbij is gebruik gemaakt van een zogenaamde dendrochronologische dateringsmethode (jaarringen onderzoek). Met die methode wordt het aantal en de breedte van de jaarringen van de eikenboom, waaruit het scheepshout is gekapt, heel precies geteld en gemeten. Het werd duidelijk, dat het hout van dit schip rond het einde van 15e eeuw was gekapt en waarschijnlijk vlak daarna is gebruikt voor de bouw. De bouwdatum van het schip ligt in het begin van de 16e eeuw. De lengte van het schip kunnen we afleiden uit de side scan sonar beelden; ca 27 meter lang. Voor onze huidige begrippen is dit misschien klein, maar voor die tijd was dat een fors schip.

Meer weten we op dit moment eigenlijk nog niet van het scheepswrak. Daarom is besloten om extra onderzoek te doen om de waarde van het wrak beter te kunnen bepalen. Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van Rijkswaterstaat en de gemeente Zwartewaterland (bijgestaan door de gemeente Zwolle). Onderzoeksbureau Periplus Archeomare leidt het onderzoek, met ondersteuning van Boudewijn Goudswaard van The Missing Link als senior onderwater/scheepsarcheoloog. Tijdens het duikonderzoek wordt bekeken wat er nog van het schip bewaard is, wat voor soort schip het is, waarom het daar terecht is gekomen en of er nog scheepsinventaris of lading aanwezig is uit vroegere tijden. Dat betekent dus onder water meten, tekenen, grondboringen zetten en fotograferen (als het zicht goed is). Rijkswaterstaat stelt het werkschip Ir. F.W. Conrad beschikbaar en verzorgt de scheepvaartbegeleiding.

Naast dit veldonderzoek voert de gemeente Zwarte Waterland ook een archiefonderzoek uit. Het zinken van een dergelijk fors schip kan immers heel goed zijn vastgelegd in de annalen. Door de combinatie van het werk onder water en in de archieven hopen we het verhaal achter het wrak letterlijk weer boven water te halen. Het is de bedoeling dat er binnen enkele maanden een goed verslag ligt met het verhaal van dit scheepswrak. Daarna kan een beslissing worden genomen wat verder te doen met deze bijzondere vondst.

Kijk voor meer informatie en foto’s van het onderzoek deze week in en op het water op de facebookpagina van het scheepswrak in Hasselt. In de media is er ook al aandacht geweest voor het onderzoek. Zie bijvoorbeeld RTV Oost en nu.nl voor tekst, foto’s en beeld.

Joost Gieling

Stage bij The Missing Link

Van half april tot en met eind augustus heeft Joost Gieling stage gelopen bij The Missing Link. Hij deed dit in het kader van zijn studie Leisure, Tourism & Environment aan Wageningen University.

Tijdens deze en in zijn vorige studie Geschiedenis is Joost veel bezig geweest met vraagstukken op het raakvlak van erfgoed, identiteit en ruimtelijke ontwikkeling. Zo heeft hij voor zijn scriptie onderzoek gedaan naar de relatie tussen erfgoed en identiteit. Nu heeft hij ervaring opgedaan met advieswerk en een vertaalslag gemaakt van academisch werk naar werken in een commercieel bureau. Voor het nieuwe onderdeel Time Travel Europe is hij direct aan de slag gegaan. Als belangrijkste opdracht heeft hij een methodologie geschreven voor het maken van historische 3D-omgevingen. Ook op het gebied van acquisitie en het schrijven van teksten voor 3D-panorama’s van de Dam en Romeins Cuijk heeft hij een waardevolle bijdrage geleverd. Daarnaast heeft hij voor de projecten in Boxmeer, Bulskampveld en Castricum veel (historisch) onderzoek verricht. De resultaten hiervan zullen in een later stadium in onze projecten gepresenteerd worden. Wij wensen hem veel succes met zijn verdere carriëre, allereerst met zijn PhD in Groningen!

Rotte plezierrivier tot leven

Samen met de stichting Struinen en Vorsen mochten wij een inhoudelijke invulling geven aan de inspiratiebijeenkomst ‘Samen werken aan het Verhaal van de Rotte’ van Plezierrivier de Rotte.

De stichting Plezierrivier zet zich in voor de ontwikkeling van het gebied rond de Rotte. Daarbij kan een verhaal de plek positioneren, het spreekt tot de verbeelding, nodigt uit om aan te vullen, maakt nieuwsgierig en kan losse delen verbinden, aldus de stichting. Boudewijn heeft hierom een nieuwe aanpak gepresenteerd op basis van de methode van Original Footprint. Met behulp van verhaallijnen wordt het verleden gebruikt voor de ontwikkeling van de Rotte. Het verhaal van de plek wordt verbonden met de agenda van de plek. Het verhaal moet ook zichtbaar en beleefbaar worden gemaakt voor verschillende gebruikers. Want wie dat doet, investeert in de identiteit, de uitstraling en de kwaliteit van dat gebied.

Voor de Plezierrivier zijn verschillende verhaallijnen besproken, zoals ‘Werkbare Oever’ en ‘In de Luwte’. Deze verhaallijnen moeten nog uitgewerkt, of ‘geladen’, worden om vervolgens een doorwerking te krijgen in alle plannen op zowel ruimtelijk, economisch als sociaal cultureel gebied. Het Recreatieschap Rottemeren heeft hiervoor een eerste stap gezet door de stichting Plezierrivier uit te nodigen voor een gesprek en samen actie te nemen.

Het was een enerverende dag! Er is al zoveel bekend over de Rotte, maar het is een beetje vergeten in al het geweld van de steden en infrastructuur er omheen. Een mooie kans!

Boxmeers

Boxmeerse verhalen op straat

In de gemeente Boxmeer zijn de afgelopen weken een aantal informatieborden geplaatst met verhalen over Boxmeers verleden. In opdracht van de gemeente hebben wij deze borden van tekst en beeld voorzien.

Op het Raadhuisplein van Boxmeer staat een grote informatiezuil, waar kort de Boxmeerse geschiedenis is beschreven en waar op enkele verhalen dieper wordt ingegaan. De verhalen zijn geordend binnen de vier verhaallijnen ‘Pleisterplaats’, ‘Oorspronkelijke Poort’,  ‘Vruchtbare Vallei’ en ‘Bewogen Weg’. Bij deze laatste wordt meer verteld over bijvoorbeeld de Romeinen die door Boxmeers grondgebied liepen en, veel recenter, de Slag om Overloon. Bij Pleisterplaats staat het Heilig Bloedwonder centraal naast de verschillende kloosters die in de gemeente te vinden zijn. Met een qr-code is een koppeling gemaakt met de website HistoryBox Boxmeer. Hier is nog meer verdieping te vinden en zijn ook filmpjes te bekijken, kunnen bezoekers zelf meeschrijven aan de verhalen of een kaartje versturen.

In de Steenstraat heeft de gemeente nog drie kleinere informatiepanelen geplaatst. Hier is ondermeer aandacht voor de zilversmeden en de dagelijkse taken van een meid in de 18e eeuw. En bij de Petrusbasiliek is op een paneel meer te zien over de Bloedprocessie die al honderden jaren wordt gehouden in Boxmeer.

Wij hebben de teksten geschreven, beeldmateriaal verzorgd en de coördinatie van ontwerp tot productie op ons genomen. Blikveld heeft de illustraties en grafisch ontwerp gemaakt. Corn Reclame heeft de informatiezuil ontworpen en geproduceerd. De informatiepanelen in de Steenstraat zijn een product van Streetlife.

Identiteit stimuleert gebiedsontwikkeling

“Identiteit stimuleert gebiedsontwikkeling; er is geen ruimte zonder erfgoed”, zo schrijft Elke Ennen in het lectorenboek ‘Wijde Blik’ van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

In de publicatie van de RCE geven verschillende lectoren hun kijk op de rol van erfgoed in de ruimtelijke ordening.

Elke betoogt in haar essay dat gebiedsontwikkeling op een scharnier-moment staat: “De rol van de ontwikkelaar en de inhoud van ruimtelijke plannen zijn toe aan een nieuw impuls. Door in te zetten op meerwaarde van erfgoed kan de gebiedsontwikkeling aansluiting vinden bij de hedendaagse maatschappij, waarin de ruimte wordt aangeduid als sociaal product en er evenzoveel verhalen als gebruikers zijn.” En “Gebiedsidentiteit heeft het vermogen verschillende mensen aan te spreken en te verbinden. Wanneer een gebied een duidelijke identiteit heeft, dan treedt via de identificatie “binding” op tussen mensen. Het stelt mensen in staat letterlijk en figuurlijk een ruimte met elkaar te delen.”

Nieuwsgierig geworden? Lees het artikel van Elke! Of ga naar de website van de RCE voor de gehele publicatie.

erfgoednota

Erfgoednota Castricum vastgesteld

De nieuwe Erfgoednota die we voor de gemeente Castricum hebben opgesteld, is enthousiast ontvangen door de gemeenteraad en de inwoners.Op 10 april hebben we de Erfgoednota gepresenteerd aan de raad, en op 8 mei is de Erfgoednota door de raad vastgesteld. Ons uitgangspunt bij het opstellen van de nota was de visie dat de erfgoedwaarden in de gemeente samen een verhaal vormen, dat zorgt voor een gevoel van identiteit en verbondenheid met de omgeving. De gemeente wil “het verhaal van een plek verbinden met de agenda van de plek”. Het gebruik van het erfgoed staat dan ook centraal bij gebiedsgerichte ontwikkelingen.

Het erfgoed moet beleefbaar worden voor de burgers door het “het vertellen van het verhaal ” van Castricum. Dit verhaal wordt als uitgangspunt gebruikt in allerlei beleidsvelden met maatschappelijke opgaven zoals economie, toerisme en recreatie, stedenbouw en cultuur. Daardoor neemt uiteindelijk de kwaliteit van de openbare ruimte toe, en wordt de gemeente aantrekkelijker om te wonen, te recreëren en te bezoeken als toerist.