Duik naar het verleden

Deze week heeft The Missing Link samen met Rijkswaterstaat, Periplus Archeomare en Aquatech onderzoek gedaan naar de resten van een schip in het Zwarte Water bij Hasselt. Wij hebben onze kennis van maritieme en onderwaterarcheologie ingezet.

In augustus vorig jaar speurde Rijkswaterstaat de rivierbodem af met een zogenaamd “side scan sonar” apparaat op zoek naar het wrak van een gezonken pleziervaartuig. Met de sonar leken de wrakdelen snel gevonden, dus werden duikers naar beneden gestuurd. Die haalden enkele stukken hout naar boven voor inspectie. Toen bleek tot ieders verassing dat dit geen resten waren van het vermiste pleziervaartuig, maar zware houten scheepsonderdelen van een veel ouder scheepswrak.

Uit de vorm van de scheepsdelen bleek direct het belang van de vondst. Het was dus nodig om preciezer te kunnen bepalen hoe oud het hout van dit scheepswrak was. Daarbij is gebruik gemaakt van een zogenaamde dendrochronologische dateringsmethode (jaarringen onderzoek). Met die methode wordt het aantal en de breedte van de jaarringen van de eikenboom, waaruit het scheepshout is gekapt, heel precies geteld en gemeten. Het werd duidelijk, dat het hout van dit schip rond het einde van 15e eeuw was gekapt en waarschijnlijk vlak daarna is gebruikt voor de bouw. De bouwdatum van het schip ligt in het begin van de 16e eeuw. De lengte van het schip kunnen we afleiden uit de side scan sonar beelden; ca 27 meter lang. Voor onze huidige begrippen is dit misschien klein, maar voor die tijd was dat een fors schip.

Meer weten we op dit moment eigenlijk nog niet van het scheepswrak. Daarom is besloten om extra onderzoek te doen om de waarde van het wrak beter te kunnen bepalen. Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van Rijkswaterstaat en de gemeente Zwartewaterland (bijgestaan door de gemeente Zwolle). Onderzoeksbureau Periplus Archeomare leidt het onderzoek, met ondersteuning van Boudewijn Goudswaard van The Missing Link als senior onderwater/scheepsarcheoloog. Tijdens het duikonderzoek wordt bekeken wat er nog van het schip bewaard is, wat voor soort schip het is, waarom het daar terecht is gekomen en of er nog scheepsinventaris of lading aanwezig is uit vroegere tijden. Dat betekent dus onder water meten, tekenen, grondboringen zetten en fotograferen (als het zicht goed is). Rijkswaterstaat stelt het werkschip Ir. F.W. Conrad beschikbaar en verzorgt de scheepvaartbegeleiding.

Naast dit veldonderzoek voert de gemeente Zwarte Waterland ook een archiefonderzoek uit. Het zinken van een dergelijk fors schip kan immers heel goed zijn vastgelegd in de annalen. Door de combinatie van het werk onder water en in de archieven hopen we het verhaal achter het wrak letterlijk weer boven water te halen. Het is de bedoeling dat er binnen enkele maanden een goed verslag ligt met het verhaal van dit scheepswrak. Daarna kan een beslissing worden genomen wat verder te doen met deze bijzondere vondst.

Kijk voor meer informatie en foto’s van het onderzoek deze week in en op het water op de facebookpagina van het scheepswrak in Hasselt. In de media is er ook al aandacht geweest voor het onderzoek. Zie bijvoorbeeld RTV Oost en nu.nl voor tekst, foto’s en beeld.